Հոդվածում քննարկվում է Գրիգի «Արջաորս» պատմվածքը արջապատումների ավանդույթի համատեքստում: Վերլուծվում են Թումանյանի, Բակունցի, Մաթևոսյանի արջապատումները՝ որպես սուվերենության պայքարի տարբեր մոդելներ: Օգտագործելով Վլադիմիր Նաբոկովի գեղարվեստական «հնարանք» հասկացությունը, հոդվածում ցույց է տրվում, թե ինչպես է Գրիգի տեքստը փոխակերպում գրական «մոգությունը» քարոզչական գործառույթի: Հատկապես վերլուծվում է գայլերի հայտնությունը որպես գեղարվեստական համակարգի ապակառուցման պահ: Եզրակացվում է, որ Գրիգի պատմվածքը ցույց է տալիս ավանդական գեղարվեստական ավանդույթի սահմանափակումները ճգնաժամային պայմաններում:

Բանալի բառերարջապատում Գրիգ Թումանյան Բակունց Մաթևոսյան Նաբոկով գեղարվեստական հնարանք:

Հոդվածում վերլուծված են միջնադարյան մատենագիր Վարդան Այգեկցու առակների բակունցյան մշակումները, ինչպես նաև հայոց միջնադարի նրա ընկալումը։ Ակսել Բակունցը թարգմանել է Այգեկցու քառասուն առակ, որոնց գրաբարյան բնագրերի համեմատությունը դրանց աշխարհաբարի փոխարկումներին ցույց է տալիս գրողի չափազանց նուրբ և հետևողական մոտեցումն իր հետապնդած խնդրին։ Առակի ժանրի ընտրությունը ևս Բակունցի նախասիրությունների և փոքր արձակի զարգացումների ուսումնասիրության ծիրում է։ Սա Ակսել Բակունցի վերջին գործն էր լույս է տեսել 1935 թ․, սակայն մինչև հիսունական թվականները լռության է մատնվել նրա դերն Այգեկցու առակների թարգմանության հարցում, իսկ 1956 թ․ լույս է տեսել դրանց աղավաղված տարբերակը։ Այս թեմայի արծարծումն արդիական է թե՛ առակների խոսուն բովանդակության, թե՛ դրանց տրված բակունցյան թարգմանական մեկնության, թե՛ միջնադարի զարգացման օրինաչափություների բակունցյան դիտարկումների տեսանկյունից։ Բայց ամենաէականն առակի ժանրի կենսունակության ընձեռած հնարավորությունն է գրականության քնարական էության բացահայտման առումով, ինչը ևս փորձել ենք իրագործել այս հոդվածում։

Բանալի բառերՎարդան Այգեկցի առակ միջնադար «Աղվեսագիրք» Ակսել Բակունց։